Normy PN-EN 60364 wprowadzają szczegółowe wytyczne dotyczące minimalnych przekrojów żył, doboru zabezpieczeń nadprądowych oraz warunków, w jakich dopuszcza się prowadzenie przewodów na widoku. Zgodnie z tymi normami, instalacja natynkowa powinna być wykonywana przewodami w izolacji podwójnej, czyli popularnymi kablami YDY lub YDYp, które chronią żyłę przewodzącą zarówno przed uszkodzeniami mechanicznymi, jak i czynnikami atmosferycznymi. Norma dopuszcza prowadzenie przewodów po powierzchni ścian w korytkach przypodłogowych lub listwach elektroinstalacyjnych, przy czym muszą one być wykonane z materiału niepalnego lub trudnopalnego – co oznacza się na wyrobie symbolem klasy reakcji na ogień – co najmniej E. W instalacjach natynkowych przekrój żył przewodów dobiera się w zależności od obciążenia. Standardowo dla obwodów oświetleniowych rekomenduje się przewody o przekrojach żył wynoszących 1,5mm2. Natomiast dla gniazd wtykowych ogólnego przeznaczenia należy stosować przekroje minimum 2,5mm2. Dal odbiorników większej mocy takich jak np. kuchenki elektryczne dobiera się przewody o przekrojach żył 4mm2 a nawet 6mm2. Należy pamiętać, że odległość przewodów od źródeł ciepła powinna wynosić minimum 15cm.

Dobierając puszki rozgałęźne warto kierować się zasadą, że łączna powierzchnia przekrojów wszystkich przewodów wchodzących do puszki nie powinna być większa niż 40% przekroju wewnętrznego puszki. Dzięki temu nie tylko łatwiej jest łączyć ze sobą przewody ale zapewniona jest także odpowiednia wentylacja i zminimalizowane ryzyko przegrzania.

Prawidłowy dobór przekroju przewodów to jeden z trzech podstawowych aspektów decydujących o bezpieczeństwie natynkowej instalacji elektrycznej. Pozostałe dwa to poprawny dobór zabezpieczeń nadprądowych oraz prawidłowe uziemienie wszystkich elementów przewodzących. Ochrona przeciwporażeniowa jest realizowana poprzez wyłączniki różnicowoprądowe czyli poprzez samoczynne wyłączenie zasilania. Dla obwodów gniazd wtykowych stosuje się wyłączniki o prądzie różnicowym 30mA. Natomiast dla instalacji prowadzonych w pomieszczeniach wilgotnych jak np. łazienki, również stosuje się wyłącznik różnicowoprądowy na prąd 30mA – ale w strefach 0 (wnętrze prysznica czy wanny) oraz 1 (która rozciąga się do wysokości 2,25m nad podłogą) należy wszystkie znajdujące się tam urządzenia zasilić z obwodów SELV lub PELV o obniżonym napięciu.

Jakość izolacji przewodów ma duże znaczenie w poprawnym funkcjonowaniu całej instalacji natynkowej. Uszkodzona izolacja będzie bowiem wywoływać zadziałanie wyłączników różnicowoprądowych. Dlatego w instalacjach natynkowych należy regularnie kontrolować stan izolacji przewodów – szczególnie pod kątem uszkodzeń mechanicznych. Zaleca się okresowe przeglądy instalacji, podczas których sprawdza się stan osłon, korytek i obudów gniazd, a także szczelność połączeń w puszkach rozgałęźnych. W domowych warunkach taki przegląd można przeprowadzić samodzielnie, o ile instalacja jest łatwo dostępna, jednak pełną kontrolę stanu technicznego powinien wykonać elektryk z uprawnieniami pomiarowymi.

Korytka kablowe stosowane w instalacjach natynkowych powinny spełniać wymagania normy PN-EN 61537, która określa ich wytrzymałość na obciążenia mechaniczne, odporność na korozję oraz właściwości elektryczne. W pomieszczeniach mieszkalnych typowo stosuje się korytka klasy IK07, co oznacza odporność na uderzenia o energii 2 dżuli, natomiast w przestrzeniach ogólnodostępnych wymagana może być klasa IK08 lub IK09.

W świetle obowiązujących przepisów budowlanych elektryczną instalację natynkowa o napięciu wyższym niż 50V powinien wykonać instalator z odpowiednimi kwalifikacjami (uprawnienia SEP E i D). jeśli natomiast chodzi o zezwolenia dotyczące wykonania instalacji natynkowej to nie sa one wymagane w wielu przypadkach. Jednakże konieczne jest zgłoszenie tego faktu do właściwego organu administracji techniczno-budowlanej. Zgłoszenie takie należy wykonać przed rozpoczęciem prac z jednoczesnym przedłożeniem projektu instalacji. Wyjątkiem od reguły zgłoszenia są sytuacje, gdy instalacja natynkowa jest częścią większego przedsięwzięcia budowlanego, np. rozbudowy domu lub adaptacji poddasza na cele mieszkalne. W takich przypadkach konieczne staje się uzyskanie pozwolenia na budowę, a całość prac podlega nadzorowi powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Również instalacje trójfazowe o mocy przekraczającej określone wartości wymagają odrębnej procedury przyłączeniowej u operatora sieci dystrybucyjnej. Po zakończeniu prac instalacyjnych konieczne jest przeprowadzenie odbioru technicznego instalacji elektrycznej, który obejmuje sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych, pomiar rezystancji izolacji oraz badanie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Wyniki tych pomiarów powinny być udokumentowane w protokole przekazywanym inwestorowi, a protokół musi być podpisany przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia pomiarowe. Bez tego dokumentu ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania w przypadku awarii lub pożaru spowodowanego wadliwą instalacją. Istotnym elementem formalnym jest również prowadzenie Dziennika Budowy w przypadku, gdy instalacja natynkowa realizowana jest w ramach większego zadania budowlanego wymagającego pozwolenia. W dzienniku tym rejestruje się datę rozpoczęcia i zakończenia prac, osoby odpowiedzialne za poszczególne etapy oraz ewentualne odstępstwa od projektu. W przypadku instalacji wykonywanych na podstawie zgłoszenia dziennik budowy nie jest wymagany, ale zaleca się prowadzenie własnej dokumentacji fotograficznej postępów prac............

Tytułem wstępu należy wskazać, że analiza zagadnień związanych z energią wiatrową (elektrowniami wiatrowymi) przez pryzmat aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych ma istotne znaczenie zarówno dla praktyki stosowania prawa, jak i dla rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii (OZE). Dynamiczne zmiany regulacyjne dotyczące lokalizacji, budowy oraz eksploatacji elektrowni wiatrowych, powodują liczne spory interpretacyjne, które znajdują swój finał przed sądami administracyjnymi.

Orzecznictwo sądowe pełni w tym zakresie ważną funkcję porządkującą oraz doprecyzowującą niejednoznaczne przepisy prawa. Szczególnego znaczenia nabierają rozstrzygnięcia odnoszące się do planowania przestrzennego, ochrony środowiska oraz interesów społeczności lokalnych. Sądy administracyjne wyznaczają granice działania organów administracji publicznej oraz określają standardy prawidłowego prowadzenia postępowań inwestycyjnych. Aktualne wyroki wpływają również na poziom bezpieczeństwa prawnego inwestorów realizujących projekty z zakresu energetyki wiatrowej. Analiza linii orzeczniczej pozwala lepiej zrozumieć kierunki wykładni przepisów oraz praktyczne konsekwencje ich stosowania. Ma to szczególne znaczenie w kontekście rosnącej roli transformacji energetycznej oraz konieczności zwiększania udziału odnawialnych źródeł energii w krajowym systemie energetycznym. Współczesne orzecznictwo uwidacznia również potrzebę zachowania równowagi pomiędzy interesem publicznym, ochroną środowiska a prawami konkretnych właścicieli nieruchomości. Z tego względu analiza aktualnych rozstrzygnięć sądów administracyjnych stanowi niezbędny element pogłębionej refleksji nad funkcjonowaniem i przyszłością energetyki wiatrowej w Polsce. Niezmiennie zachęcamy do analizy, wchodzenia w polemikę z przedstawionymi tezami oraz do zadawania pytań, które pojawiają się na przedmiotowym gruncie.

Przegląd ciekawych i ważnych tez orzeczniczych – o czym warto jest wiedzieć w odniesieniu do elektrowni wiatrowych z punktu widzenia składów orzekających?

„Pojęcie infrastruktury nie ogranicza się jedynie do urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, ale także obejmuje urządzenia, które służą do jej wytwarzania. Zgodnie z definicją encyklopedyczną infrastruktura techniczna to urządzenia przesyłowe i związane z nimi obiekty w zakresie energetyki, dostarczania ciepła, wody, usuwania ścieków i odpadów, transportu itp. Tym samym i wykładnia językowa (gramatyczna), której zasady nakazują w przypadku braku definicji legalnej danego pojęcia, nadawać mu znaczenie możliwie najbliższe potocznemu rozumieniu danego wyrazu lub zwrotu, pozwala na uznanie, iż elektrownie wiatrowe mieszczą się w językowej definicji pojęcia "infrastruktura techniczna". Podkreślić należy, że pogląd, iż elektrownie wiatrowe są urządzeniami infrastruktury technicznej jest już utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2251/10, z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 310/10, wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1273/11, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Po 1003/08, z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Po 1000/08, z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 762/10, z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 763/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 533/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 650/10." – tak wyrok NSA z dnia 12.01.2016 r., sygn. akt: II OSK 1070/14;

„Tzw. elektrownie wiatrowe stanowią urządzenia infrastruktury technicznej w rozumieniu przepisu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. (…) Urządzenia infrastruktury technicznej to przewody lub urządzenia techniczne stosowane do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, magazynowania, dystrybucji oraz użytkowania energii elektrycznej, czyli m.in. siłownie wiatrowe z generatorem energii elektrycznej. (…) Pojęcie infrastruktury nie ogranicza się jedynie do urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, ale także obejmuje urządzenia, które służą do jej wytwarzania.” – tak wyrok NSA z dnia 13.11.2012 r., sygn. akt: II OSK 762/12;

„Uznanie elektrowni wiatrowej na gruncie ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych w całości za budowlę jest także wiążące na gruncie u.p.o.l.” – tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21.02.2017 r., sygn. akt: I SA/Bd 866/16;

„Na budowlę składają się zarówno elementy budowlane, jak i niebudowlane elektrowni wiatrowej.” – tak wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28.11.2018 r., sygn. akt: I SA/Bk 189/18;

„Przepis art. 2 pkt 1 ustawy z 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych odnosi się także do pojęcia przedsięwzięcia w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko.” – tak wyrok NSA z dnia 9.01.2018 r., sygn. akt: II OSK 1099/17;

„Użycie w elektrowni bezpośredniego układu przeniesienia napędu bez konieczności stosowania przekładni nie może dyskwalifikować elektrowni jako przedmiotu opodatkowania w sytuacji, gdy występują wszystkie elementy budowlane i techniczne wynikające z definicji elektrowni wiatrowej oraz moc wystarczająca do uznania ww. budowli za przedmiot opodatkowania.” – tak wyrok NSA z dnia 29.07.2020 r., sygn. akt: II FSK 2099/18;

„Obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów pr. bud. jest budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (art. 3 pkt 1 lit. b). Przy przedstawionym wcześniej zamiarze inwestora, budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. jest więc elektrownia wiatrowa (zespół elektrowni wiatrowych) rozumiana jako całość, nie zaś jej poszczególne elementy, nawet jak jeden "wiatrak" zostanie określony jako "elektrownia wiatrowa". Racjonalne uzasadnienie dla budowy zespołu elektrowni wiatrowej ma związek z podłączeniem z tym obiektem linii kablowej oraz światłowodowej.” – tak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3.03.2015 r., sygn. akt: II SA/Wr 806/14;.........